De Financial Times schreef er vorige maand over en ik werd er deze week naar gevraagd in de London Law Expo-podcast (u kunt het volledige gesprek hieronder beluisteren). Het is belangrijk op te merken dat dit onderwerp niet alleen in de media wordt besproken, maar ook binnen advocatenkantoren en directiekamers, aangezien cliënten steeds vaker streven naar grotere kostentransparantie.

Het probleem met het declarabele uurtarief

Het declarabele uurtarief is ontstaan in een tijd waarin handmatig, tijdsintensief juridisch werk de norm was. Hoewel het rekening hield met onvoorspelbaarheid, stimuleerde het langere werktijden in plaats van te focussen op de geleverde waarde.

Nu generatieve AI routinematige juridische taken voorspelbaar en snel maakt, kunnen advocatenkantoren de benodigde tijd nauwkeurig inschatten en een vast tarief hanteren. Dit biedt cliënten meer duidelijkheid en helpt kantoren hun declaratiepraktijken af te stemmen op de hedendaagse verwachtingen van de cliënt. 

Advocatenkantoren die deze aanpak omarmen, zullen een concurrentievoordeel behalen. Onderzoek toont consistent aan dat grote zakelijke cliënten steeds vaker aandringen op alternatieve honorariumstructuren (AFA's), waaronder vaste tarieven, met name voor routinematige juridische werkzaamheden. Vaste tarieven en prijsmodellen op basis van waarde worden steeds gebruikelijker in sectoren als accountancy en consultancy.

Ondanks veranderende verwachtingen heerst er een begrijpelijke terughoudendheid ten aanzien van verandering in sectoren zoals de advocatuur, waar tradities diep geworteld zijn. Veel advocaten hebben een succesvolle carrière opgebouwd rond het declarabele urenmodel; het is dan ook begrijpelijk dat zij zich afvragen of een overstap naar vaste tarieven of AI-gedreven processen noodzakelijk is. Maar enkel het feit dat iets al decennialang op een bepaalde manier gebeurt, betekent niet dat het de meest effectieve of duurzame benadering voor de toekomst is.

Hoe AI de juridische praktijk kan veranderen

AI heeft het mogelijk gemaakt om de kwaliteit van juridische dienstverlening te handhaven of zelfs te verhogen, terwijl de benodigde tijd voor routinetaken wordt gereduceerd. Uiteraard is dit sterk afhankelijk van waar u het implementeert en van de kwaliteit van het AI-platform (u kunt hier meer lezen over de aandachtspunten). 

Neem bijvoorbeeld contractbeoordeling. Voorheen besteedde een beginnend advocaat-medewerker mogelijk een hele dag aan het doorspitten van een contract op nalevingskwesties en potentiële risico's. Met AI kan datzelfde contract binnen enkele seconden worden beoordeeld—met een vergelijkbare, zo niet hogere, nauwkeurigheid. AI scant het document, signaleert niet-conforme bepalingen, brengt risico's in kaart en biedt tegelijkertijd directe suggesties ter verbetering van de formuleringen.

Compliance-controles vormen een ander gebied waar AI een wezenlijk verschil maakt. Het kan wetswijzigingen en regelgeving bijhouden en waarborgen dat de documenten waaraan u werkt altijd voldoen aan de meest actuele standaarden. Deze automatisering verlaagt niet alleen de werklast, maar minimaliseert tevens het risico dat cruciale juridische wijzigingen over het hoofd worden gezien.

AI transformeert eveneens het opstellen van documenten. In plaats van handmatig een contract van de grond af aan op te stellen, kan het standaardclausules automatisch invullen, maatwerkaanpassingen aanbevelen en binnen enkele minuten concepten genereren. Advocaten kunnen zich richten op de strategie, terwijl de repetitieve onderdelen van het opstelproces door de AI worden afgehandeld.

Meer strategisch advies, minder administratie

Taken zoals documentbeoordeling en compliance-controles hebben altijd minder gedraaid om het toepassen van juridische expertise en meer om repetitief, administratief werk waar weinig juristen naar ambiëren. AI maakt het declarabele urenmodel overbodig voor dit soort handmatig, tijdsintensief juridisch werk, aangezien taken die voorheen uren kostten nu in een oogwenk kunnen worden voltooid. Dit betekent niet minder factureerbaar werk—het verlegt simpelweg de maatstaf van waarde. AI devalueert juridische expertise niet, maar benadrukt juist het belang ervan door de noodzaak van menselijke tussenkomst bij repetitieve taken weg te nemen. Het budget van de cliënt kan worden aangewend voor strategisch juridisch advies dat uw team de kans biedt zich te onderscheiden.